S. Fulgentii ..., Felicis IV et Bonifacii II ..., SS. Eleutherii et Remigii ...

tecundum propositum vocati tunt tancti. Nam quos kfacta est. quomam hanc Deus adimplevil filiitnoslris.

crgo Christum cognoscimus ex Patre, Primogenilum C credulilalis sux firmam nolit proferre sentent.am.

U, el det lifri pacem (iVum. vi, 25-26). Ter Dominut A Scd forsitan dicitur ex voluntatc Patris nalum cssc

Filium : dicatur ergo ulrura ex se an aliunde Pater Filium genuit? Si enira ex se ipso genuit, non potuil volunlas 59 gcnerationem prxcedere, quia ncfas cst credere in Deum aliquid quod non sempcr fuit noviter accidisse. Unde cognoscilur quoniam Deus omnem quidem creaturam de nibilo condidit volunlalo sua, Filiura vero substantia genuit vel nalura. Si autem aliunde Filius dicilur natus, aut ex nibilo ejus origo asseritur, aul (sicut supcrius diclum csl) cxceplo Deo, semper aliquid fuisse conlra regulain verx fidei prxdicatur. Bcalus quippc Aposlolus sciens Filium ex Patris csseulia verum Dcum gcnitum, el ob hoc cum Palre unum Doininuni Deuin, nec immemor prxcepti dominiei, quo proliibcmur Cura se dixisse meminisset ex Patre « pcr Filium in B duobus dorainis descrvire, Doraino Christo sicut

vero Dco prxcepit serviendum, quein xqualiter cum Patre noveral honorandum, ipso Doinino diccnlc: f/i omne$ honori/icent Filium, situl honori/icant Patrem (Joan. v, 85). Qucm verum Deuin Joanncs apostolus, ipso in se Domino loquentc, lestalur diccns : Ut simut in vero Filio ejus Jesu Chrislo; hic esl verus Deus ct vila wterna (1 Joan. v, 20). Quocirca vcrx lidei icncmla esl regula, qua Dei Filius dc Palris subslantia, hoc est, dc eo quod ipse csl, ineflabililcr sine initio nalus creditur, el vcrus Dcus cum 1'alre colitur, et lcnelur (at. tiinctur). Quia ncc Cbrislianis licitum cst, ei qui nalura nen est Deus, sicut vcro Dco scrvire; nec cuiquam fas est, Chrislo unigcnito Dei Filio, non sicul vero Deo servire. Nam cum qui

dicitur, ct unus scmpcr Dominus nominatur, ul in Trinilate, qux vcrus est Deus, uec confundatur proprielas personarum, nec substaniialis unitas denegetur. David quoque Deo per omnia placitus, sub bac credulilate populo Udeli divinx benediclionis graliam his verbis exoptat infundi : Benedicat nos Deus, Deus nestcr, bencdicat nos Deus, el metuant eum omues fines terra: (Psal. Lxvi, 8). Cui sententix beatus i oncordat Apostolus, qui ctim quodam loco dixisset: Unus Deus Paler, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominut Jesus Christut, per quem omnia, et not per ipsum (I Cor. vui, 6), de Spiritu sancto quoque dicerct: Nolite conlristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis (Ephes. iv, 50).

Spirilu sancto, ut banc Trinitatem unum Deum esse monstraret, alio loco ait: Quoniom ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Et quod singulariter intulit: ipsi gloria in swcula taiculorum (Rom. xi, 56). Ex subslanlia Patris natum Filium, et lides Christiana recte pradicat, et sancta Scriplura commemorat. Paulus apostolus dc Filio Dei dicit, Qui cum sit tplendor gloria!, et figura substantia; ejus (Ilebr. i, 5). Dominus denuo dicit ad Jeremiam : Super montes accipe planctum,het Itomines non audierunt vocem substantias mece,a votatilibus cali usque ad pecora (Jerem. ix, 10). Filium aulem Patris csse substantiam, Sapientix libcr cvidcnler oslendil, dicens: Esca angelorum nutrisii populum tuum, prwparatum panem de cuclo pravslitisti

eis, sine lubore, omne delectamentum in se habentem, Q servit Christo, placere Deo beatus Paulus, qui dnt

et omnem suavitatis saporem : subslantiam enim tuam el dulcedinem tuam, quam in filios habes, ottendebat (Sap. xvi, 20,21). Panem de ccelo dalurasubslantiam cl dulcedinem Dei esseScriptura lcstalur: pauem vero dc coclo dalum Filium Dei esse, ipsius Filii verbis ostenditur, qui ait: F.go sum panis vivus, qui de caelo descendi (Joan. vi, 41). De quo David ail: Panem angelorum manducavil homo (Psal. Lxxvii, 25). Ecce dc substanlia Patris cxstilisse Filium, non solum ralionabilitcrcredimus, verum cliain testiraoniis approbamus, Scriptura dicente: Qui diligit genitorem, ditigit eum qui natut ett ex eo (I Joan. v, 1); quoniam fides vcra quod credit, non ncscit, etiarasi nondum polest videre quod sperat ct credit. Hi vero qui Fi

(«/. his), qui natura non tunt dii, serviendum interdixerat, evidenlissimc manifcstat, diccns: Nen esi Dei regnum esca, el potus, sed justitia et pax, ei goudium in Spiritu sancto. Qui enim in hoc servil Chrislo, placet Deo (Rom. xiv, 17). Quocirca cognoscenles Cbristum veruin Dcum csse, non audcamus cum ab xqnalilaie palcnuc substantix scparare : vcrus cnini Dcus est qui nalura Dcuscsl; nalura autem Deusest qui deilalem ex xlcrnilale vcrx nalivitatis Irabuil, non cx c gratia donationis posscdit. Quod enim nascitur, conncxum csl gencre; quod vero adoplatur, sola provebilur largitale.

Objectio 5. Perturbaliones mcnlium, qux sinc rationc dicuntur, cum horlanlur adverli, verilas non

lium de Palris substantia natum denegant, debent Jj videtur ab eis comprehendi, ncc proliteri; ob boc

quod absurdum sit dicerc vel crederc Patrcm ct Filium ingcnilos esse. Qui sibi suadel ista cxcogilarc, ipse se vult fraude decipere, qux quidem exigil illis boc dici qui Patrem el Filium xquale» asseruut esse.

Responsio. Perturbant quidem raentes, autignavas, aut inscias, qui voluerint Patrera et Filium ingenilos dicere; sed non hoc faciunt qui cognoscunlur xqnalcs Palrem et Filium prxdicare. In duobus enim ingcnilis diversa Divinitas invenilur. In uno autcm gc« nilo (al. unigenito), ex uno ingenilo,. naturalis unitas demonstraiur. Duo quippe ingcuili non possunt unam habcrc naturam , ubF nec unus in uno vcrain ex so

eo quod non sunt. llxc verba addunlur in ms. Cuib. • Ms. Corb., ex gratiaj dona'.ione.

utiquc dicere, uudc arbilrenlur Dci Filiura exstitisse: Utrum de nibilo, an cxaliquo? Si de nihilo exstitit, crcatura dicendus est, non creator. Si autera de aliquo dicatur, sic ctiara id ipsura Deus fccit, unde Filium genuit. An forle coxternura dicitur aliquid habuisse undc posset Filium generare? Si cooclernum aliquid xslimalur undc gcnitus Filius creditur, Manichxorum error hac assertione firmatur. Si aulem non fuit aliquid unde generarctur Filius, ncc tamen de substantia Patris dicilur nalus, hoc superest, ut cvidcnter ex nihilo Dei Filium exstitisse faleantur qui cum in divinitatc minorera prxdicare contendunt. • Abest pcr a ms. Corb.

fc Et super scmitas dcscrti iuclum, quia defeccrunt ex

gcneralionem invenlt, nec unus ex uno vere in se A Filius solns lumcn appellari creditur, ipsi Patri, qui

adimitur, si Filio paternx substanlix xqualilas ab- B munditiam; tapor est Q\ autcm virtutis Dei, et met

filius facit simililer (Joan. v, 19). Idem ipse dicit: Q sic Filius Palri non dubilelur vcl ncgelur xqualis.

Idcirco debel adverti quid lex mandal vel instruit J) tanquam fur, comprehendat; omnes cnim vot filiilucii non suntulla: atque subjunxil: Siin lumiue ambule- A discrctam monstrat gignenlis genitiquc personam,

sicdiversam non sinit putari subslanliam. Alius ergo propterea dictus est Pater, ut gencrationis veritas monstrarelur, non ut pularelur aul prior aut polior: nam si potiorein accipere debemus quem audimus alium dici, compellimur etiam Paracletum Spiritum, pro eo quod alius dictus est, poliorem Fiiio conlileri : sicut enim Patrem alium Filius dixit, ila Paraclelum alium nuncupavit. Si placet igilur, et boc lidei veritas exigit, ut melior putelur qui alius dicilur, quoniam Pater alius est dictus, et alius Paracletus, ex boc jam Filius subjiciatur ambobus, ut saltem sic Paraclelus coaiquetnr Patri, qui pro co quod alius nuncupatus est, Filio dicilur anteponi; ut hujus communione pronominis, in Palre el Paraclelo de

ntui, sictit et ipse est in lumine, societalem habemus ad invicem (I Joan. 1, 5, 7). Quod ut se de Patre dixisse monslrarel, adjunxit: Et sangnis Jesu Filii ejus mundat nos ab omni peccuto (lbid., 7). Patrem, quem luccm dixit, in Iumine essc asscruit: Q<iod crgo istud est lumen, nisi lumen vcrum, quod illuminut omnem hominem venieitem in hunc mundum (Joan. i, 9)? Osteusum est igllur Patrem esse lumen, sicut est Filius lumen ; demonstratur etiam Filius dies sicut et Pater est dies, propbela dicentc : Evangeiizalede die tfi diem salutare ejus (Psal. xcv, 2). Quaproptcr agnoscalur Pater esse in Filio lumine, et Filius inPatre lumine, ipso dc se lumine protestante: Kgo in Patre, et Pater in me (Joan.xw, ii); lan

quam diccrel: Ego in lumine, et lumen in me. Et Jj monslretur communio deitatis; si aulem Paracletus,

ubi noii iuvenilur diversilas luminis, non negetur xqualitas deilalis : ne dum Deus lux esse apostolica prxdicatione dicilur, ille qui lumen esse non dicilur Deas etiuiii essc (quod nefas est) abnegetur.

Ubjectio 7. Omisimus (al. Admisimus, vel amisimus) superfluas rationes, qux faslidium non facerent 62 audiloribus, el ad hoc rcsponsum est, ad quod senleniia inquirebat expositionem. Et quia inler PaIrem et Filium distanlia est, et quod dicitur non est, eo quod inter illos difTerenlia non sit, ipsc Salvator dicit, qui credendus est : Alius esl qui testimonium perhibel de me (Joan. v, 32). Item ipse Filius dicil de Spiritu sancto : Et alium Paracletum mitlam

licel alius dicatur, tamcn Filio non prxfertur, nec Pater ideo prxferendus est Filio, quia alius dicilur: hoc enim pronomine, personamm ostendilur discrctio, non naturx. Dcnique ne fidci ambiguilate veritalis regulam deserenles, pcr devios circumferamur errores, ipse Dominus nobis, et unam se cum Palre relinere subslanliam, ct alteram se demonslravit baberepersonam, dicens in Evangelio: Ego et Palerunum sumus (Joan. x, 30). Quod dictum , hi qui diviiue unitatis in Palrc el Filio sigiiiflcaiioncin lenuare contcndunt, non ad substanlialcm unitalcm, sed ad voluntatis student reterre concordiam. Quod si sic Dominus vcllct inlelligi, posset dicere : Ego et Pater unuin volumus; non, F.go el Pater unum sumus. Sed

vobis (Joan. xiv, 10). Alium dixit Palrem, et alium Q nunc eligat quisque quod vclil; ulruin in Deo 63

aliud putet esse ct aliud vclle; an hoc crc.lat esse quodvclle, ut ei possit hujus dicli domiuici manilestius verilas apparere. Si cnim aliam dixcril in Deo volunlalem , quus vellc dicilur, el aliam essenliaia, qux esse cognoscilur, ad voluutalcm refcrri non petesl, quod sccumlum essenlhun dictum cst : Ego et Pater unum sumus. Esse cnim ab essentia dicilur; si autem boc in Deo (sicul certum esi) pulaliir esse quod velle, dum voluntatis unilas asseritur, subslantialis eliam unilas non negetur, ut et in eo quod dixit unun\ agnoscalur non aliud esse quam Patcr cst, el in eo quod dixit sumus agnoscalur non ipse Filius esse qui Patcrest. lianc Patres nostri peromnia Cbristi sectati doclrinam, unius esse suDstanlias

dixit esse Paracletum, et cum non adverluntur divina jura et sacramcnta, efliciunlur homines paganitalis profcssores, cum asserunl Patreni et Filium et Spiritum sanclum unum esse Deum.

Responsio. Yera fldes nunquam supcrfluas, sed rcclas semper habet et habuit rationes, nec ex his aliquod faslidium nascilur, si modo absque contentionis studio veritas audialur, qusc ob hoc alium dixit Patrem, ut personas discerneret, non ut substanlialem distantiam demonslraret : nam cum ulium dixit, ostendit se propriam habere personam; Patrem vero nominans, demonstravit se unam cum eo habere substanliam, boc modo : si enim Paler, qui teslimo

nium pcrhibet Filio vere alius est, ut utriusque pcr- D Patrera Filiumque dixerunl. Quod Grxcc Homousion

sona discernalur, verc et Pater est, ut subslantialis unilas demonslrelur. Quod si vera est palernitas Patris, vcra cst ctiam nalivilas prolis; et si est Filii vera nalivilas, inlcr Palrcm Filiumque substanlialis non polest csse divcrsitas. Yera cnim ct xlerna subsiantia,dequa vera nativitas cxstilit, sicut gcnerando minui dividique non poluit, ita in se tola pcrmanens lolam se coxlernx veritali nalivitatis indulsit, ut scilicct gigncntis genilique non soluin xqualitas sbsque diversitale consistcret, sed etiam sine confusione delrimentoqtie naturalis unilas pcrmaneret. Diviiwc quippe nativiutij , ct noraen, ct verilas sicut

diclum est, illa scilicet ratione quoniam in Grxcia nova lunc emerserat hxresis, qux unigcnilum separare uitebatur a subslantia gcnitoris; ad boc ut quisquis illam doctrinam rcciperel, non creatoris cullor, sed creaturx polius appareret. Hirum aulem cst quod in hoc nomine sonus tanlum a quibusdam attendilur, ncc dicti inlclligentia investigatur, cum plcraque non sint anliquilus dicta, ct pro temporum causarumque opportunilalibus professioni fldei repcrianlur inserta. Sicul ingcnitus Paler, nus(]uaiii in Scripluris canonicis legilur, et lamen sccuiidum lidei vcritatcm ingcnitus prxdicalur : adversus Sabcllium scilicct qui Patrcm Filiumque non communione subslanluc unuiu iiUeHigii, scd pcrsouali singulariiaic

confundit. Quod si sonus, non scnsus consideralur in A Dcum dixissc : Ex utero ante luciferitm genui te, quia

vcrbis, non ccnscatur Ecclesia nomine catholico, qnod nec tn Veteri nec in Novo reperitur positum Testamento. Si vero hxc omnia , cum in nullo sint canonico voluinine, digne lamen tenentur in lide, cur nobis in Homousion putctur prohibendum , non sonum dicti considcrare, sed sensum; ncc altendere novitalem verbi, sed virlulcm intelligere sacramenli? Mirum est autem eos qui pro unius substaiilix crcdulitate volunt nos homousianos dici, quomodo sc nolunt Triusianos pro tribus el diversis subslnnliis appellari; quamvis etsi lali nomine censeri lugiant, hoc eos tamcn csse qualitas sux credulitatis oslendat. Digne ilaque Patrcm ct Filium, ct Spiritum sanctum, personarum propriclale servala, unum co

in Deo carnalis uterus non potest crcdi, acstiinel liujus loci sensum ei lanlummodo generationi qux sccundum carnem cst coaptandum, cum prxcedens versus divinx magis intellectum generalionis insinuct, quo Pater dicit ad Filium : Tecum principium (Ibid.), ut agnoscatur Patrcm cl Filium unum esse principium. Nomen vero uteri translalo vocabulo dictum esl, quo ipsa divina signilicaretur nalura; sicut corporalibus nominibus incorporalis subslanlia Dci assolcl nominari, ut scnsus hominum k consuelis nalurx suai vocabulis ad intelligenliam divinitatis possit adduci. Dicunlur cnim oculi Dei oninia videre, sicut scriplum est, In omni loco octili Dci tpeculantur bonos et malos (Prov. xv, 5). Quis aulcni

limus Deum; quoniam fulcs vera, nec tres dcos re- Jj duDilel ila Deumper naluram suamlolum vidcre, sic

cipit, quod faciunt pngani mullicoke, nec Deum snum creatum asserit, quod cullorcs pncdicant crealurcc.

Objectio 8. Scclus et valde csse blasphemum advcrlant homines, qui salutaria prxeepla cupiunt sectari: nam lalsilas professionis nunquam prodcsse eis poterit, qui quxrunt • injuriaudo Deum per blasphemiam colere vel venerari. Si ab hominibus non tole.aiur injuria, ab ipso Domino autlore qualiter polerit tolerari ? Oslcndit enim circa infideles suam objurgationem,diccndo : Populus hic labiis me lionorat, cor aulem eorum longe est a me (Isai. xxix, 13).

Responsio. Apostolica fides Deum non injuriat, sed honorat, qusc divinam substantiam nec minorari poluisse asserit nec mutari; et idco Filium xqualem g torum, non recte intellecta sunt vaticinia proplicta

ut cum per natune infinilatem omnia faleinur implere ? Sed el diversa corporalium membrorum voabula ob hoc in Deo invenimus (ul diclum est) nominari, ut pcr harum rerum cfiicienlias subslanlix ipsius incorporalis proprietas possit inlclligi. Sic ergo et bic sc dixil ex utero Filium gcnuissc, ul quem audimus cx utero gcnilum, a natura Pairis uullus aestimct alienum. Quod autem anle tuciferum dixit, ostendit Filii nativitatem perpetuam initio temporali non csse subjectam : Lucifer enim stellx vocabulum est, et in initio inundi, cum Deus luminaria et sidera condidisset, jussit ea esse in dies, et menses,ettempora, et annos (Gen. i, 14), quibus nominum circulis tempus omne revolvitur. In splendoribus autem»

Patri prxdicat, quoniam una ulriusque substanlia (J4 pcrfeclionis suse pleniludinein in uttoque conservat. Tunc crgo Deo inferlur injuria, qiiando pcr diversilatcm diviiiitatis cuin crcalore colitur creatura; cum creationis nomen in eo sit tantum accipiendum in Filio, quod pro redemptione hominum cx hominibus factus csl liomo. Spiritum quoque sanctum, si creaturam Dnmittus vellet intclligi, nunquam prscciperet sibi el Patri in sacramcnto baptisniatis copuiari, dicens : Ile, docele omnes genles, baplizantes (al. baptizate) eos in nomine Palris, el FUii, et Spirilus sancti (Uaitlt. xxvin, 19).

Qbjeclio 9. Degcneralionc atilem cjus quod dictum est : Ex ulero ante luciferum genui te (Psal. cix, 3),

rum : splendor enim sanctorum non in oflicio prxdicalionis, sed in resttrreciionis claritate consislit; dc quo splendore Dominus dicil : Tunc justi (ulgebunt sicut tol in regno Palris sui (Matth. xiu, 43). Uunc splendorem futursc resurrectionis his verbis etiam Danicl prophela commemorat : £t mulii dormientium in lerrce fossura, in opertione exsurgeni, hi itt vitam ceternam, 65 et hi in opprobrium el confusioticm perpetuam : el intelligentes splendcbunt, ut iplendor firmamenli, et ex juslis mttlti, sicut ttelUe in stecula (ftan. xu, 2) ; bic autem splendor tunc sanctis a Domino tribuelur.quando sccundum Aposloli diclum, reformabit corpus humitilatis nostra:, conforme corpori claritalis svce (Pkilip. ui, 21). ln hoc ergo

quis dubilcl de carnali nativilate fuisse diclum?cnm j) splendore tunc integre sancti inlclligcnt Palrcm et