Page images
PDF

secundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos A facta est, quoniam hanc Deus adimplerit filiis nostris,

praescirit et prædestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit ipse Primogenitus in multis fratribus (Rom. vim, 28, 29). Qui ergo secundum deitatein semper Unigenitus fuit sine fratribus, factus est secundum hominem Primogenitus in multis fratribus. Quod evidentius illo rursus Apostoli testimonio perdocetur: ubi Primogenitus ex mortuis nominatur (Coloss. i, 18). Quid enim est Primogenitus ex mortuis, nisi primus ex peccatoribus hominibus homo Christus Jesus in Dei Filium exaltatus? Natus autem est, non sic ex peccatoribus peccator, sicut ex hominibus homo, sed natus est homo, susceptus a Deo sine ullo peccato, ut peccatores homines reconciliaret Deo, liberatos ab omni peccato. Talem quippe hominem

resuscitans Jesum; sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te (Act.xim,52). Hoc igitur quod psalmus dixit, secundum id Apostolus ostendit ad Filium dictum, secundum quod a mortuis prædicat suscitatum. Attendatur ergo quæ a mortuis in Christo natura surrexit, et intelligetur secundum quid Christus hodie genitus terminos terræ possidendos accepit. Agnoscatur itaque in Christo proprietas utriusque naturæ, ut sine errore possit intelligi, et creatus, et fundatus, et genitus : genitus quippe est et fundatus secundum quod de Domino inenarrabiliter natus est Dominus; creatus autem secundum humanam generationem qua de ancilla natus est servus, ut quem ante omnia solum Pater ge

oportuit a Deo suscipi, per quem possent homines B muit ex natura, pro nostra salute generaret ex gratia.

Deo gratuita justificatione conjungi. Primogenitus igitur est totius crealura' (Coloss. i, 15), illius profecto de qua beatum apostolum Jacobum audivimus paulo ante dixisse : Voluntarie genuit nos Verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturæ ejus (Jac. i, 18). De hac creatura dicit etiam Paulus apostolus : Si qua ergo in Christo nova creatura (II Cor. v, 17). De qua etiam David prædixerat : Emitte Spiritum tuum,et creabuntur, et renovabis faciem terræ (Psal. ciii, 30). Alioquin, si secundum divinam nativitatem Christus Primogenitus creaturæ totius accipitur, quibus testimoniis ante omnem creaturam Primogenitus ex mortuis ostenditur? cum dici non possent mortui, qui necdum fuerant vel creati. Unigenitiim

Quocirca utramque debemus in Christo Domino naturam agnoscere, ut nec adversus creatorem videamur superbi, nec beneficii nostri Salvatoris existamus (al. existimemur) ingrati, ne apud Salvatorem ipse sibi deneget quam quærit salutem, qui Creatoris de Deo Patre veram denegat deitatem. 0bjectio 4. Sed qui præsumunt irrationabiliter dicere de Patris substantia natum esse Filium, doceant per Scripturas tamen quomodo non sit erroris falsa professio, qui cum dicit inenarrabilem esse generationem ejus, asserat eum de Patris esse natum substantia. Responsio. Assertionis defectus agnoscitur, quando quis ita fidei alterius destruere nititur regulam, ut

ergo Christum cognoscimus ex Patre, Primogenitum C credulitatis suæ firmam nolit proferre sententiam. te, et det tibi pacemn (Num. vi, 23-26). Ter Dominus A Sed forsitan dicitur ex voluntate Patris natum esse

profiteamur (al. profitemur) ex virgine: in illa quippe nativitate vere est Unigenitus, in qua sine initio de solo Deo solus natus est Deus : in hac autem nativitate Primogenitus est totius creaturæ (Coloss. i, 16), id est eorum quos in fratres sibi per fidem dignatus est adoptare. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus (Joan. i, 12). Hæc generatio in secundo quoque psalmo cognoscitur prædicata, ubi Christus ex persona suscepti hominis dicit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te (Psal. ii, 7). Quod ut secundum Incarnationis futuræ mysterium, dictum esse monstraret, adjunxit : Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam et possessionem tuam terminos terræ. Quomodo enim secundum formam Dei terminos terræ possidendos peteret, cum regnum coelorum, quod majus est, suis fidelibus promittat et donet? Ille ergo qui permanens in forma Dei pro salute servorum factus est servus, secundum servilem formam, ut acciperet gentes hæreditatem et possessionem, terræ terminos postulavit, qui secundum divinam naturam sicut universa, quæ in 57 coelo sunt et in terra, visibilia et invisibilia cum Patre fecit, ita cum Patre semper universa possedit. Hanc generationem quam psalmus secundus insinuat ad incarnationis mysterium pertinere, liber Actuum apostolorum, Paulo in synagoga loquente, testatur; cujus vox ad Judæos hujuscemodi reperitur : Et nos vobis annuntiamus eam quæ ad patres nostros repromissio

Nos idcirco Filium Dei de Patris substantia natum, hoc est, de eo quod Pater est, credimus et fatemur. Quoniam quidquid substantia Dei non est, non possumus ut Deum vel adorare, vel colere, præceptum legis sollicitius observantes quo dicitur : Audi, Israel, Dominus Deus tuus Dominus unus est. Et, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies (Deut.wi, 4, 45). Quem Deum, non Patrem solum credimus, sed Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Fides enim nostra, qua unum Deum colimus, et timemus, nec unione personali contrahitur, nec substantiali diversitate disjungitur : ne aut deos gentiliter colamus diversas colendo substantias, aut Filium et Spiritum cum Sabellio denegemus, non servantes in Trinitate personas. Hujus fidei rectam credulitatem, non solum prophetica, sed et apostolica nobis insinuat in veritate doctrina. Nam Isaiæ (al. Isaias), cum Dei visione dignus eflicitur, hujus fidei credulitas intimatur, duobus seraphin tertio clamantibus : Sanctus, sanctus, sanctus (Isai. vi, 3); et semel inferentibus : Dominus Deus Sabaoth. Quid est quod tertio Sanctus dicitur, si non trina est in Divinitate persona? Cur semel Dominus Deus dicitur, si non una est in Divinitate substantia ? Dominus quoque per Moysen vólens benedicere populum, hoc benedicendum tenore mandavit : Sic (inquiens) benedices populum neum, et ego benedicam eos. Benedicat te Dominus, et custodiat te ; illuminet 58 Dominus faciem suam super te, et misereatur tui. Atlollat Dominus faciem suam super eicitur, et unus semper Dominus nominatur, ut in Trinitate, quæ verus est Deus, nec confundatur proprietas personarum, nec substantialis unitas denegetur. David quoque Deo per omnia placitus, sub hac credulitate populo fideli divinæ benedictionis gratiam his verbis exoptat infundi : Benedicat nos Deus, Deus nester, benedicat nos Deus, et metuant eum omnes fines terræ (Psal. lxvi, 8). Cui sententiæ beatus concordat Apostolus, qui cum quodam loco dixisset: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso ; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. viii, 6), de Spiritu sancto quoque diceret : Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis (Ephes. iv, 30). Cum se dixisse meminisset ex Patre a per Filium in Spiritu sancto, ut hanc Trinitatem unum Deum esse monstraret, alio loco ait : Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Et quod singulariter intulit: ipsi gloria in sæcula sæculorum (Rom. xi, 36). Ex substantia Patris natum Filium, et fides Christiana recte prædicat, et sancta Scriptura commemorat. Paulus apostolus de Filio Dei dicit, Qui cum sit splendor gloriæ, et figura substantiæ ejus (Hebr. i, 5). Dominus denuo dicit ad Jeremiam : Super montes accipe planctum,b et homines non audierunt vocem substantiae meæ, a volatilibus coeli usque ad pecora (Jerem. ix, 10). Filium autem Patris esse substantiam, Sapientiæ liber evidenter ostendit, dicens : Esca angelorum nutristi populum tuum, præparatum panem de cælo præstitisti eis, sine labore, omne delectamentum in se habentem, et omnem suavitatis saporem : substantiam enim tuam et dulcedinem tuam, quam in filios habes, ostendebas (Sap. xvi, 20, 21). Panem de coelo datum substantiam et dulcedinem Dei esseScriptura testatur: panem vero de coelo datum Filium Dei esse, ipsius Filii verbis ostenditur, qui ait : Ego sum panis vivus, qui de cælo descendi (Joan. vi, 4i). De quo David ait : Panem angelorum manducavit homo (Psal. lxxvii, 25). Ecce de substantia Patris exstitisse Filium, non solum rationabiliter credihmus, verum etiam testimoniis approbainus, Scriptura dicente: Qui diligit genitorem, diligit eum qui natus est ex eo (I Joan. v, 1); quoniam fides vera quod credit, non nescit, etiamsi nondum potest videre quod sperat et credit. Hi vero qui Filium de Patris substantia natum denegant, debent utique dicere, unde arbitrentur Dei Filium exstitisse: utrum de nihilo, an ex aliquo? Si de nihilo exslitit, creatura dicendus est, non creator. Si autem de aliquo dicatur, sic etiam id ipsum Deus fecit, unde Filium genuit. An forte coæternum dicitur aliquid habuisse unde posset Filium generare? Si coæternum aliquid æstimatur unde genitus Filius creditur, Manichæorum error hac assertione firmatur. Si autem non fuit aliquid unde generaretur Filius, nec tamen de substantia Patris dicitur natus, hoc superest, ut evidenter ex nihilo Dei Filium exstitisse fateantur qui eum in divinitate minorem prædicare contendunt.

• Abest per a ms. Corb. » Et super semitas deserti luctum, quia defecerunt ex

Filium : dicatur ergo utrum ex se an aliunde Pater Filium genuit? Si enim ex se ipso genuit, non potuit voluntas 59 generationem præcedere, quia nefas est credere in Deum aliquid quod non semper fuit noviter accidisse. Unde cognoscitur quoniam Deus omnem quidem creaturam de nihilo condidit voluntato sua, Filium vero substantia genuit vel natura. Si autem aliunde Filius dicitur natus, aut ex nihilo ejus origo asseritur, aut (sicut superius dictuim est) excepto Deo, semper aliquid fuisse contra regulam veræ fidei prædicatur. Beatus quippe Apostolus sciens Filium ex Patris esseutia verum Deum genitum, et ob hoc cum Patre unum Dominum Deum, nec immemor præcepti dominici, quo prohibemur

B duobus dominis deservire, I)omino Christo sicut

vero Deo præcepit serviendum, quem æqualiter cum Patre noverat honorandum, ipso Domino dicenle: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem (Joan. v, 23). Quem verum Deum Joannes apostolus, ipso in se Domino loquente, testatur dicens : Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo; hic est verus Deus et vita æterna (I Joan. v, 20). Quocirca veræ fidei uenenda est regula, qua Dei Filius de Patris substantia, hoc est, de eo quod ipse est, ineffabiliter sine initio natus creditur, et werus Deus cum Patre colitur, et tenetur (al. timetur). Quia nec Christianis licitum est, ei qui natura non est Deus, sicut vero Deo servire; nec cuiquam fas est, Christo unigenito Dei Filio, non sicut vero Deo servire. Nam eum qui

C servit Christo, placere Deo beatus Paulus, qui diis

(al. his), qui natura non sunt dii, serviendum interdixerat, evidentissime manifestat, dicens : Non est Dei regnum esca, et potus, sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Qui enim in hoc servit Christo, placet Deo (Rom. xiv, 17). Quocirca cognoscentes Christum verum Deum esse, non audeamus eum ab æqualitate paternæ substantiæ separare : verus eiiim Deus est qui natura Deus est; natura autem Deus est qui deitatem ex æternitate veræ nativitatis habuit, non ex e gratia donationis possedit. Quod enim nascitur, connexum est genere; quod vero adoptatur, sola provehitur largitate. Objectio 5. Perturbationes mentium, quae sine ratione dicuntur, cum hortantur adverti, veritas non

[blocks in formation]

generationem invenit, nec unus ex uno vere in se A Filius solus lumen appellari creditur, ipsi Patri, qui

substantiam nativitatis agnoscit. Nos autem Patrem et Filium, nec duos ingenitos dicimus, nec duos genitos appellamus, nec personaliter confundimus, nec substanlialiter separamus. Et ideo æquales sine amliguitate dicimus, quia diversos a se nullatenus inveniimus : unus unum genuit, unus de uno natus GO est. Et quia de incommutabili Patre incommutabilis Filius exstitit, et Pater æternus et perfectus coæternum perfectumque Filium genuit, propterea Filius veram quam habet ex vero Patre substantiam, nec minorem habere potuit, nec diversam. Contumelia est quippe divinæ naturæ, si Pater Filium generans non potuit esse in Filio quantus permanet in seipso, et genitori (quod nefas est) potentia naturalis adimitur, si Filio paternæ substantiæ æqualitas abnegetur, cum hanc apostolica doctrina non taceat, evangelista Joanne dicente : Propterea volebant eum Judæi interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo (Joan. v, 18). Quam æqualitatem non malevola Judæorum adversitas (sicut quibusdam videtur) objecit, sed evangelistæ veridica prorsus auctoritas declaravit. Qui sicut vere dixit Jesum solvisse sabbatum, vere etiam Patrem suum dixisse l)eum, ita vere dixit per professionem paterni nominis æqualem se fecisse divinitati et omnipotentiæ genitoris. Hanc æqualitatem in se ipse verus Filius prædicans et demonstrans ait : Ego ct Pater unum sumus (Joan. x, 30). Et alio loco, 0mnia quæ Pater facit, eadem et

lumen genuit, nomen luminis abnegatur. Qui autem non substantialiter possidet nomen luminis, non potest habere substantialiter vocabulum Deitatis. Beatus quippe Joannes apostolus dicit : Quoniam Deus lux est (1 Joan. i, 5). Si ergo qui Deus est lux est, qui lux non est Deus non est; quare lumen ex lumine credendus est Filius, quia de Deo natus est Deus, ne dum Filius lumen dicitur, Deus Pater intolerabiliuer blasphemetur. Ac ne putemus Patrem coiijectura magis quam veritate lucem dicere, necesse habemus hoc quoque testimoniis approbare. In sanctis eloquiis de Sapientia dicitur : 0mnium mobilitantium (al. omnibus mobilibus, vel omnium mobilitatum) mobilior est Sapientia : attingit autem ubique propter suam

B munditiam; tapor est 61 autem virtutis Dei, et ma

nalio quædam ° claritatis omnipotentis Dei sincera. Eu ideo nihil inquinamenti in illam incurrit ; candor est enim lucis aeternæ, et speculum sine macula Dei ma. jestatis, et imago bonitatis illius. Candor lucis æternæ Sapientia dicitur, quam lucem æternam Patrem esse universa Christianitas profitetur. Quod si forte aliqui putant istam lucem æternam, cujus Sapientia candor est, Patrem accipi non debere, necesse est ut, dum Deum Patrem lucem æternam denegant, aliam lucem æternam quærant, cujus esse candorem Sapientiam evidenter ostendant. Sed ipsi noverint quomodo possint, aut lucem quæ Deus non sit, aut alteram lucem, præter Sapientiam, quæ Deo coælerna sit, invenire. Cognoscatur ergo lux esse Paler luminis, ut saltem

Pilius facit similiter (Joan. v, 19). Idem ipse dicit : C sic Filius Patri non dubitetur vel negetur æqualis.

Pater, clarifica Filium tuum, ut et Filius clarificet te (Joan. xvii, 1). Et alio loco : Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem (Joan. v, 23). Et alia multa, quæ prolixitatem vitantes omisimus. Aequalem se itaque Deo per professionem paterni nominis facere, unum cum Patre esse, omnia quæ Pater facit, eadem simililer facere, clarificatus, et ipse clarificare, æqualitatem sibi paterni honoris exigere, sicut minori non competunt, sic æqualem, remoto scrupulo dubitationis, ostendunt. 0bjectio 6. lnterea dum de lumine dicitur, non intelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tenebris, et tenebræ eum non comprehenderunt.

Uno jam testimonio Deum Patrem lucem esse docuimus, melius est si id ipsum apostolica quoque prædicatione monstremus. Beatus Paulus filios Dei nos teslauur, dicens: Quicunque Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod simus filii Dei (Hom. viii, 14, 15, 16). Joannes etiam evangelista dicit : Quotquot autem b crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1, 12). Ut igitur Paulus Deum, cujus filii sumus, lucem esse monstraret, eosdem filios lucis quoque filios appellavit, ita dicens: Vos autem fratres non estis in tenebris, ut vos dies ille,

ldcirco debei adverti quid lex mandat vel instruit D tanquam fur, comprehendat; omnes enim vos filii lucis non sunt ullae : atque subjunxit : Si in lumine ambule- A discretam monstrat gignentis genitique personam,

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

mus, sicut et ipse est in lumine, societatem habemus ad invicem (I Joan. i, 5, 7). Quod ut se de Patre dixisse monstraret, adjunxit : Et sanguis Jesu Filii ejus mundat nos ab omni peccato (Ibid., 7). Patrem, quem lucem dixit, in lumine esse asseruit : Qaod ergo istud est lumen, nisi lumen verum, quod illuminat omnem hominem venievtem in hunc mundum (Joan. 1, 9)? Ostensum est igitur Patrem esse lumen, sicut est Filius lumen ; demonstratur etiam Filius dies sicut et Pater est dies, propheta dicente : Evangelizate de die in diem salutare ejus (Psal. xcv, 2). Quapropter agnoscatur Pater esse in Filio lumine, et Filius in Patre lumine, ipso de se lumine protestante: Ego in Patre, et Pater in me (Joan. xiv, 12); tan

sic diversam non sinit putari substantiam. Alius ergo propterea dictus est Pater, ut generationis veritas monstraretur, non ut putaretur aut prior aut potior : nam si potiorem accipere debemus quem audimus alium dici, compellimur etiam Paracletum Spiritum, pro eo quod alius dictus est, potiorem Fiiio confiteri : sicut enim Patrem alium Filius dixit, ita Paracletum alium nuncupavit. Si placet igitur, et hoc fidei veritas exigit, ut melior putetur qui alius dicitur, quoniam Pater alius est dictus, et alius Paracletus, ex hoc jam Filius subjiciatur ambobus, ut saltem sic Paracletus coæquetur Patri, qui pro eo quod alius nuncupatus est, Filio dicitur anteponi ; ut hujus commuuione pronominis, in Patre et Paracleto de

quam diceret: Ego in lumine, et lumen in me. Et B monstretur communio deitatis; si aulem Paracletus,

ubi non invenitur diversitas luminis, non negetur æqualitas deitatis : ne dum Deus lux esse aposvolica prædicatione dicitur, ille qui lumen esse non dicitur Deus etiaiu esse (quod nefas est) abnegetur. 0bjectio 7. Omisimus (al. Admisimus, vel amisimus) superfluas rationes, quæ fastidium non facerent 62 auditoribus, et ad hoc responsum est, ad quod sententia inquirebat expositionem. Et quia inter Patrem et Filiuim distantia est, et quod dicitur non est, eo quod inter illos differentia non sit, ipse Salvator dicit, qui credendus est : Alius est qui testimoniüm perhibet de me (Joan. v, 32). Item ipse Filius dicit de Spiritu sancto : Et alium Paracletum mittam vobis (Joan. xiv, 16). Alium dixit Patrem, et alium dixit esse Paracletum, et cum non advertuntur divina jura et sacramenta, efliciuntur homines paganitatis professores, cum asserunt Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum. Responsio. Vera fides nunquam superfluas, sed rectas semper habet et habuit rationes, nec ex his aliquod fastidium nascitur, si modo absque contentionis studio veritas audiatur, quæ ob hoc alium dixit Patrem, ut personas discerneret, non ut substantialem distantiam demonslraret : nam cum alium dixit, ostendit se propriam habere personam; Patrem vero nominans, demonstravit se unam cum eo habere substantiam, hoc modo : si enim Pater, qui testimonium perhibet Filio vere alius est, ut utriusque persona discernatur, vere et Pater est, ut substantialis unitas demonstretur. Quod si vera est paternitas Patris, vera est etiam nativitas prolis; et si est Filii vera nativitas, inter Patrem Filiumque substantialis non potest esse diversitas. Vera enim et æterna substantia, dequa vera nativitas exstitit, sicut generando minui dividique non potuit , ita in se tota permanens totam se coæternæ veritati nativitatis indulsit, ut scilicet gignentis genitique non solum æqualitas absque diversitate consisteret, sed etiam sine confusione detrimentoque naturalis uiuitas perinaneret. Divinæ quippe nativitatis , et nomen, ct veritas sicut

[ocr errors]

licet alius dicatur, tamen Filio non præfertur, nec Pater ideo præferendus est Filio, quia alius dicitur : hoc enim pronomine, personarum ostenditur discrelio, non naturæ. Denique ne fidei ambiguitate veritatis regulam deserentes, per devios circumferamur errores, ipse Dominus nobis, et unam se cum Patre retinere substantiam, et alteram se demonstravit haberepersonam, dicensinEvangelio: Ego et Pater unum sumus (Joan. x, 50). Quod dictum , hi qui divinæ unitatis in Patre et Filio significationem tenuare contendunt, non ad substantialem unitatem, sed ad voluntatis student referre concordiam. Quod si sic Dominus vellet intelligi, posset dicere : Ego et Pater unum volumus; non, Fgo et Pater unum sumus. Sed nunc eligat quisque quod velit; utrum in Deo 63 aliud putet esse et aliud velle; an hoc credat esse quod velle, ut ei possit hujus dicti dominici manifestius veritas apparere. Si enim aliam dixerit in Deo voluntatem , quæ velle dicitur, et aliam essentiam, quæ esse cognoscitur, ad voluntatem referri non potest, quod secundum essentiam dictum est : Ego et Pater unum sumus. Esse enim ab essentia dicitur; si autem hoc in Deo (sicut certum est) putatur esse quod velle, dum volunlatis unitas asseritur, substantialis etiam unitas non negetiir , ut et in eo quod dixit unum agnoscatur non aliud esse quam Pater est, et in eo quod dixit sumus agnoscatur non ipse Filius esse qui Pater est. Hanc Patres nostri per omnia Christi sectati doctrinam, unius esse substantiæ

D Patrem Filiumque dixerunt. Quod Græce Homousion

dictum est, illa scilicet ratione quoniam in Græcia nova tunc emerserat hæresis, quæ unigenitum separare iiitebatur a substantia genitoris ; ad hoc ut quisquis illam doctrinam reciperet, non creatoris cultor, sed creaturæ potius appareret. Mirum autem cst quod in hoc nomine sonus tantum a quibusdam attenditur, nec dicti intelligentia investigatur, cum pleraque non sint antiquitus dicta, et pro temporum causarumque opportunitatibus professioni fidei reperiantur inserta. Sicut ingenitus Pater, nusquam in Scripturis canonicis legitur, et tamen secundum fidei veritatem ingenitus prædicatur : adversus Sabellium scilicet qui Patrem Filiumque non communione substanti:c unum intelligit, sed pcrsonali singularitate

confundit. Quod si sonus, non scnsus consideralur in A Dcum dixissc : Ex utero ante luciferitm genui te, quia

vcrbis, non ccnscatur Ecclesia nomine catholico, qnod nec tn Veteri nec in Novo reperitur positum Testamento. Si vero hxc omnia , cum in nullo sint canonico voluinine, digne lamen tenentur in lide, cur nobis in Homousion putctur prohibendum , non sonum dicti considcrare, sed sensum; ncc altendere novitalem verbi, sed virlulcm intelligere sacramenli? Mirum est autem eos qui pro unius substaiilix crcdulitate volunt nos homousianos dici, quomodo sc nolunt Triusianos pro tribus el diversis subslnnliis appellari; quamvis etsi lali nomine censeri lugiant, hoc eos tamcn csse qualitas sux credulitatis oslendat. Digne ilaque Patrcm ct Filium, ct Spiritum sanctum, personarum propriclale servala, unum co

in Deo carnalis uterus non potest crcdi, acstiinel liujus loci sensum ei lanlummodo generationi qux sccundum carnem cst coaptandum, cum prxcedens versus divinx magis intellectum generalionis insinuct, quo Pater dicit ad Filium : Tecum principium (Ibid.), ut agnoscatur Patrcm cl Filium unum esse principium. Nomen vero uteri translalo vocabulo dictum esl, quo ipsa divina signilicaretur nalura; sicut corporalibus nominibus incorporalis subslanlia Dci assolcl nominari, ut scnsus hominum k consuelis nalurx suai vocabulis ad intelligenliam divinitatis possit adduci. Dicunlur cnim oculi Dei oninia videre, sicut scriplum est, In omni loco octili Dci tpeculantur bonos et malos (Prov. xv, 5). Quis aulcni

limus Deum; quoniam fulcs vera, nec tres dcos re- Jj duDilel ila Deumper naluram suamlolum vidcre, sic

cipit, quod faciunt pngani mullicoke, nec Deum snum creatum asserit, quod cullorcs pncdicant crealurcc.

Objectio 8. Scclus et valde csse blasphemum advcrlant homines, qui salutaria prxeepla cupiunt sectari: nam lalsilas professionis nunquam prodcsse eis poterit, qui quxrunt • injuriaudo Deum per blasphemiam colere vel venerari. Si ab hominibus non tole.aiur injuria, ab ipso Domino autlore qualiter polerit tolerari ? Oslcndit enim circa infideles suam objurgationem,diccndo : Populus hic labiis me lionorat, cor aulem eorum longe est a me (Isai. xxix, 13).

Responsio. Apostolica fides Deum non injuriat, sed honorat, qusc divinam substantiam nec minorari poluisse asserit nec mutari; et idco Filium xqualem g torum, non recte intellecta sunt vaticinia proplicta

ut cum per natune infinilatem omnia faleinur implere ? Sed el diversa corporalium membrorum voabula ob hoc in Deo invenimus (ul diclum est) nominari, ut pcr harum rerum cfiicienlias subslanlix ipsius incorporalis proprietas possit inlclligi. Sic ergo et bic sc dixil ex utero Filium gcnuissc, ul quem audimus cx utero gcnilum, a natura Pairis uullus aestimct alienum. Quod autem anle tuciferum dixit, ostendit Filii nativitatem perpetuam initio temporali non csse subjectam : Lucifer enim stellx vocabulum est, et in initio inundi, cum Deus luminaria et sidera condidisset, jussit ea esse in dies, et menses,ettempora, et annos (Gen. i, 14), quibus nominum circulis tempus omne revolvitur. In splendoribus autem»

Patri prxdicat, quoniam una ulriusque substanlia (J4 pcrfeclionis suse pleniludinein in uttoque conservat. Tunc crgo Deo inferlur injuria, qiiando pcr diversilatcm diviiiitatis cuin crcalore colitur creatura; cum creationis nomen in eo sit tantum accipiendum in Filio, quod pro redemptione hominum cx hominibus factus csl liomo. Spiritum quoque sanctum, si creaturam Dnmittus vellet intclligi, nunquam prscciperet sibi el Patri in sacramcnto baptisniatis copuiari, dicens : Ile, docele omnes genles, baplizantes (al. baptizate) eos in nomine Palris, el FUii, et Spirilus sancti (Uaitlt. xxvin, 19).

Qbjeclio 9. Degcneralionc atilem cjus quod dictum est : Ex ulero ante luciferum genui te (Psal. cix, 3),

rum : splendor enim sanctorum non in oflicio prxdicalionis, sed in resttrreciionis claritate consislit; dc quo splendore Dominus dicil : Tunc justi (ulgebunt sicut tol in regno Palris sui (Matth. xiu, 43). Uunc splendorem futursc resurrectionis his verbis etiam Danicl prophela commemorat : £t mulii dormientium in lerrce fossura, in opertione exsurgeni, hi itt vitam ceternam, 65 et hi in opprobrium el confusioticm perpetuam : el intelligentes splendcbunt, ut iplendor firmamenli, et ex juslis mttlti, sicut ttelUe in stecula (ftan. xu, 2) ; bic autem splendor tunc sanctis a Domino tribuelur.quando sccundum Aposloli diclum, reformabit corpus humitilatis nostra:, conforme corpori claritalis svce (Pkilip. ui, 21). ln hoc ergo

quis dubilcl de carnali nativilate fuisse diclum?cnm j) splendore tunc integre sancti inlclligcnt Palrcm et

[merged small][merged small][ocr errors]
« PreviousContinue »